كما اينكه صفات و اسماء الهيه ، مظهر حضرت احديت وجودند . اسماء الهيه ، مربى و ارباب مظاهر خارجيه‌اند . « 1 » و رابط بين حق و خلق ، اسماء الهيه‌اند ، و حقايق خارجى مربوب و مظهر اسماء حق و اشعه و لمعات و فروع و افياء و ظهورات و تجليات جمال مطلقند .

--> ( 1 ) . اسم رب ، هميشه مضاف به غير است ، و باعتبار استعمال لغوى داراى پنج حكم ملازم با پنج صفت است : پنج حكم عبارت است از ثبات ، سيادت ، اصلاح ، ملك و تربيت . از خواص رب ، آنست كه مصلح و مالك و سيد و ثابت و مربى باشد . اما مصلح بودن حق ، نسبت به ممكنات ، آنست كه ذات ممكن متساوى النسبه نسبت بوجود و عدم است بقاى ممكن در عدم ، بدون وجود ضرورى است . ترجيح جانب وجود ، و رسانيدن هر ممكن را بكمالات لايق خود و رعايت حق ما هو الانفع در رسانيدن هر موجودى را بكمال تام ، خصوصا نسبت به انسان است ؛ با آنكه خود غنى بالذات و احتياج به هيچ موجودى ندارد ، از براى اظهار كمالات خود كه سبب تكميل عبد و رسيدن او بمراتب كماليه است جميع جهات استكمال را از بعث رسل و انزال كتب و اعطاى عقل و قوه تميز و ساير امور فراهم نموده است . سيادت به اين معنى از براى حق بنحو اتم موجود است ؛ چون سيد كسى را گويند كه مورد احتياج و افتقار غير باشد . حق ازآنجائىكه غنى مطلق است و ممكنات فقير مطلقند باعطاء وجود و ابقاء وجود . و افاضهء كمالات بر ممكنات ، سدّ احتياج و افتقار از وجود امكانى مىنمايد با اينكه وجود امكانى عين احتياج و فقر به غير است . از وجود ممكنات ، برخى از ابناء تحقيق بوجود فقرى تعبير نموده‌اند . و الغناء ذاتى للحق و الفقر ذاتى للممكن ، بل الاول يكون عين الغناء ، و الثانى عين الفقر ، برگشت حقيقت غنى بوجوب ذاتى حق است ؛ اگر چه از آن تعبير به صفت سلبى نموده‌اند . اما حكم ثابت كه به حق اطلاق شده است ، عبارت است از دوام و ثبات و ازلى بودن وجود او و عدم جواز طريان عدم در ذات آن موجود بوجه من الوجوه ، و امتياز او با لذات از حقايق خارجى . وجه مالكيت حق نسبت بملك و ملكوت از بديهيات است . ملاك اين مالكيت ، احاطهء قيومى آن وجود مطلق است نسبت بوجودات مضافه ، و روابط محضه : به حكم بما يشاء و يفعل ما يريد و له الامر و الخلق . ازآنجائىكه موجودات احتياج به ادامهء فيض وجود دارند ، و حق بايد اشراق نور خود را مستدام بدارد ، و اگر لحظه‌اى فيض او بعالم نرسد ، موجودات در هلاك ابدى بسر مىبرند حق تعالى مربى حقايق و رب عالم خلق و امر است . اما صفات خمس لازم احكام مذكور ، عبارت است از تلوين مقابل ثبات ، و عبوديت مقابل سيادت ، اعدام و اهلاك مقابل اصلاح و إبقاء ، و ايجاد به مملوكيت مقابل نسبت مالكيت ، حقيقت تربيت معناى كلى و وسيع است كه شامل معظم تدبير وجودى مىشود .